Uygun koşullara sahip sağlıklı bir birey sadece kan bağışında bulunarak, 3 kişinin hayatını kurtarabiliyor. Kan bağışının yanı sıra kök hücre bağışı ile de lösemi, lenfoma, multiple myeloma gibi kan hastalıklarının tedavisi sağlanabiliyor.



Türkiye’de kan gruplarının sıklığı nedir?
Halkın %39’u A Rh pozitif, %29’u 0 Rh pozitif, %14’ü B Rh pozitif, %6’sı A Rh negatif, %5’i AB Rh pozitif, %4’ü 0 Rh negatif, %2’si B Rh negatif, %1’i de AB Rh negatif kan grubuna sahiptir.

Kan bağışında ne kadar kan alınır?
İnsanda 70ml/kg miktarında yani ortalama 5 litre kan vardır. Her kan bağışında 1 ünite kan bağışlanır. Bir ünite kan yaklaşık 450ml’dir.

Kan verme şartları nelerdir?
18-65 yaş aralığında, 50 kilogramın üzerindeki her sağlıklı birey kan bağışçısı adayı olabilir.

Kan bağışı kaç ayda bir yapılır?
Erkekler 90 günde bir, kadınlar ise 120 günde bir kan bağışında bulunabilir.

Kan bağışı hangi kurumlara yapılır?
Ülke genelinde Kızılay, 18 bölgede kan merkezi, 68 kan bağış merkezi ve mobil kan bağış araçlarıyla 300’den fazla noktada hizmet verir. Kan bağışı, anılan bu kurumlara yapılır.

Kan bağışının faydaları nelerdir?
Kan bağışlamanın sağlığa herhangi bir yararı olduğuna dair bilimsel bir çalışma yoktur. Kan bağışının bağışçıya en önemli faydası hiç tanımadığı üç kişinin hayatını kurtarmaktır.

Bağışlanan kanlar hemen kullanılır mı?
Bağışlanan kanlar hemen kullanılmaz. Hasta güvenliği açısından bağışlanan her kan modern laboratuvarlarda testlere tabi tutularak ve eşzamanlı olarak da eritrosit, trombosit ve plazma olarak 3 bileşene ayrılarak uygun koşullarda saklanır, ihtiyacı olan kişilere verilmek üzere hastanelere ulaştırılır. Bağışlanan bütün kanlara HIV (AIDS), Hepatit B ve C ve Sifiliz testleri uygulanır.

Kan bağışı öncesinde çalışılan test sonuçları bağışçıya bildirilir mi?
Test sonuçları ile ilgili olumsuz bir durum söz konusu olduğunda kişiye özel bilgilendirme yapılır. Eğer sonuçlar normal ise herhangi bir bilgilendirme yapılmaz.

COVID (korona) aşısı sonrasında kan bağışçısı olunabilir mi?
COVID aşısı olduktan sonra semptom gelişmemiş ise aşıdan 7 gün sonra, semptom gelişmiş ise semptomların düzelmesinden 7 gün sonra bağışçı olunabilir.

Kan bağışlama işlemi ne kadar sürer?
Kan bağışlama işlemi yaklaşık 5-10 dakika sürer. Kayıt, muayene, kan bağışı ve ikram işlemleri yaklaşık 30-35 dakika zaman alır. 

Hangi durumlarda kan bağışı yapılamaz?
- 18-65 yaş aralığının dışında olanlar,
- Kan sayımı, tansiyon, nabız, ateş ölçümlerinde anormallik olanlar,
- Fizik muayenede doktor tarafından uygun bulunmayanlar kan bağışı yapamaz.
- Hepatit A enfeksiyonu geçirenler tedavi sürecini tamamladıktan sonra 12 ay boyunca kan bağışında bulunamaz.
- Hepatit B ve C geçirenler ise tedavilerini tamamlamış olsalar dahi hiçbir zaman kan bağışında bulunamaz.

Kan bağışının zararı var mıdır?
Kan bağışı işlemi boyunca kullanılan tüm malzemeler tek kullanımlık ve sterildir. Kullanılan malzemeler işlem sonunda kalite standartlarına uygun şekilde imha edilir. Bu süreç içerisinde herhangi bir hastalık bulaşının olması söz konusu değildir.

Lösemi tedavisi gören hastamın kan grubu AB Rh pozitif ancak kan grubuna uygun kan bulunamadı. Bu durumda ne yapılabilir?
Kırmızı kan hücrelerinin üzerinde bulunan antijenik yapılara göre kan grupları belirlenir. A kan grubunda A antijeni, B kan grubunda B antijeni, AB kan grubunda A ve B antijeni bulunurken, 0 kan grubu alyuvarları üzerinde antijenik yapı yoktur. Bu nedenle AB kan grubu genel kan alıcı iken, 0 kan grubu ise genel kan vericisidir. Hastanızı takip eden doktor uygun gördüğü takdirde hastanızda 0 kan grubu kanı da güvenle kullanabilir.

Trombosit bağışı nedir?
Trombosit aferezi işlemi, aferez cihazı vasıtasıyla hasta için gereken kan bileşenin elde edilmesini sağlayan bir kan bağışı türüdür. Cihaz, bağışçının kanını küçük miktarlarda alarak gerekli olan trombosit veya kan pulcukları denilen hücreleri ayırır ve kanın trombosit dışında kalan kısmını bağışçıya geri verir.

Kimler trombosit aferezi bağışçısı olabilir?
Damar yapısı uygun olan, son 5 gün içinde aspirin veya türevi bir ilaç ve 48 saat içinde non-steroid anti inflamatuar bir ilaç (bazı ağrı kesici ve ateş düşürücü ilaçlar) kullanmayan, kan bağışında bulunabilecek herkes aferez bağışçısı olabilir. Kan vermeye engel oluşturacak herhangi bir hastalığı geçirmekte veya geçirmiş olan, kan sulandırıcı vb. ilaç kullanan, hastalık taşıyıcılık riski bulunan, kan değerleri uygun olmayan kişiler trombosit aferezi bağışçısı olamazlar

Hangi sıklıkta trombosit aferezi bağışı yapılabilir?
Aralarında en az 48 saat olmak koşuluyla haftada 2 defadan fazla olmamak koşulu ile yılda 24 kez trombosit aferezi bağışı yapılabilir. Tam kan bağışından en az 4 hafta sonra trombosit aferezi bağışı yapılabilir. Trombosit aferezi bağışından sonra tam kan bağışı yapılabilmesi için en az 48 saatlik bir sürenin geçmesi gerekir.

Kemik iliği bağışı nedir? Kemik iliği bağışı neden gereklidir?
Kemik iliği kök hücreleri lösemi, lenfoma, multiple myeloma gibi kan hastalıkları, kemik iliği yetmezliklerinin tedavisinde kullanılır. Bunun için alıcı ve verici arasında HLA denilen doku uyumu gereklidir. HLA, bir kişinin dokusunun diğer bir kişiye ne kadar uyduğunu gösterir. HLA doku tipi kalıtsal olup, kişinin kardeşleri varsa ikizi en iyi eşleşme ihtimali olan kişilerdir. Hastanın ailesi içerisinde eşleşme bulunamaz ise tarama akraba olmayan kişiler arasında yapılmaya başlanır. Bir bağışçının, bir hasta için uygun olduğunun belirlenmesi, HLA doku tiplerinin eşleşmesi ile olur.

Kimler kemik iliği bağışçısı olabilir?
Sağlıklı ve 18-50 yaş aralığında her kişi kemik iliği bağışçısı olabilir. Kişi, Hepatit B, Hepatit C ve Sifiliz hastalığı geçirmemiş olan, kronik hastalığı bulunmayan, kanser, HIV (AIDS) tanısı almamış olmalıdır.

Kemik iliği bağışı nereye yapılır?
TÜRKÖK, gönüllü bağışçılara ait doku grubu antijeni bilgilerinin depolandığı Kemik İliği Bankasının oluşturulması ve kök hücre nakli ile ilgilenen merkezler arasında koordinasyonun sağlanması amacı ile kurulmuştur. Bağışlar Kızılay kan merkezlerine yapılır.

Kemik iliği bağışında neden kan örneği alınır?
Kan grubunun belirlenmesi ve doku tipleme testlerinin yapılabilmesi ve enfeksiyon hastalıkları açısından test edilmesi (HIV, Hepatit ve Sifiliz) için 3 tüp kan örneği alınır.

Hasta ve gönüllü verici arasında doku uyumu tespit edilirse süreç nasıl ilerler?
TÜRKÖK taramalarında bir hasta ile uyum tespit edilmesinden sonra, Türk Kızılay yetkilisi tarafından bir görüşme gerçekleştirilir. Görüşme sonrası doku uyumunun yeniden değerlendirilmesi için gönüllüden yeni kan örnekleri alınır ve TÜRKÖK Doku Tipleme Laboratuvarına gönderilir.

Uygunluğun belirlenmesi amacı ile gönüllünün ayrıntılı fizik muayenesi yapılır. Elektrokardiyografi, akciğer filmi ve çeşitli testler (idrar, kan testleri ile kadınlar için hamilelik testleri gibi) yapılır. Bu testler kemik iliği bağışının, gönüllüyü ve hastayı herhangi bir risk altına sokmayacağından emin olmak için gerçekleştirilir. Ortalama bir bağış süreci 4-6 haftalık bir zaman aralığında 20-30 saatlik bir süreyi alır.

Kök hücre veya kemik iliği bağışı işlemi nasıl olur?
Periferik kök hücre toplama yöntemi en sık tercih edilen yöntem olup, 4-5 gün süre ile günde 2 kez deri altı G-CSF (Granülosit Koloni Uyarıcı Faktör) uygulanır. Bunun amacı kemik iliğinde yerleşik olarak bulunan kök hücrelerin kana geçmesini sağlamaktır. Son G-CSF dozundan 2 saat sonra steril bir iğne yardımı kol damarından sürekli olarak alınan kan, aferez cihazında ilerler, 4-5 saatlik bir aferez işlemi sonunda kök hücrelerin diğer kan bileşenlerinden ayrılması sağlanır.

Diğer yöntem de kemik iliği toplanmasıdır. İşlemden yaklaşık 1 hafta önce 1 ünite kan alınarak, gönüllüye tekrar verilmek üzere saklanır. Gönüllü vericinin gerekli sağlık kontrolleri ve genel anestezi alıp alamayacağına ilişkin tetkikler yapılıp, hastaneye yatışı gerçekleştirilir. Ameliyathane ortamında, 1 veya 2 saat kadar genel anestezi altında özel bir iğne yardımı ile kalça kemiğinin arkasından (pelvis kemiği) ilerlenerek kök hücreler toplanır.

Kök hücreler sadece yurt içinde mi kullanılır?
Periferik kök hücre veya kemik iliği nakli bekleyen hastalar için ülkemizde ve dünyada nakil olmayı bekleyen herhangi bir hasta için gönüllünün doku test neticeleri değerlendirilir.

Bağış sonrasında görülen yan etkiler nelerdir?
Periferik kök hücre bağışında, aşı uygulaması sonrasında kök hücre toplanmasının ardından; geçici halsizlik hissi, ateş, geçici grip benzeri belirtiler, genel vücut ağrıları görülebilir. Kemik iliği bağışında, dikiş gerektiren bir kesi oluşmaz. Verici genellikle ertesi gün kan tetkikleri yapıldıktan sonra taburcu edilir. Ancak kalça bölgesinde 1-2 gün sürebilen bir ağrı meydana gelebilir. Anesteziye bağlı olarak geçici boğaz ve baş ağrısı gözlenebilir.

Kök hücre verici ve alıcısı birbirleriyle görüşebilir mi?
TÜRKÖK, hasta ve bağışçının gizliliğini korumayı taahhüt eder. Bağışçı ve hastanın kişisel bilgilerinin saklanması yasalar gereğidir. Gizlilik için verilmiş olan bu söz hem bağışçıyı hem de hastayı istenmeyen tanıtım, temaslar, bağışa zorlama ya da para teklif edilmesi gibi durumlardan korumak içindir. Bağışçıya hastayla ilgili sadece hastanın yaş grubu, cinsiyeti ve hastalığı hakkında bilgi verilirken, hastaya ise sadece bağışçının yaş ve cinsiyeti hakkında bilgi verilir.

Kemik iliği nakline ilişkin merak ettiğiniz tüm soruların yanıtlarına ulaşmak için kemikiligi.bayindirhastanesi.com.tr'yi ziyaret edebilirsiniz.

Prof. Dr. Ali Uğur Ural
Bayındır Söğütözü Hastanesi Hematoloji ve Kemik İliği Nakli Ünitesi Bölüm Başkanı

14.06.2022




loading
x

Randevu Al

* listenenler dışındaki tarih ve saate randevu almak istiyorsanız lütfen 0850 911 0 911 numaralı çağrı merkezimiz ile iletişime geçebilirsiniz

Verdiğim kişisel veri ve iletişim bilgilerimin, Bayek Tedavi Sağlık Hizmetleri ve İşletmeciliği A.Ş., Penta Sağlık Hizmetleri A.Ş., Bayek Ağız ve Diş Sağlığı Hizmetleri ve İşletmeciliği A.Ş. (hepsi birlikte Bayındır Sağlık Grubu olarak anılacaktır) tarafından, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında Aydınlatma Metninde belirtilen amaç ve bağlı amaçlar dahilinde işlenmesine ve aktarılmasına muvafakatettiğimi beyan, kabul ve taahhüt ederim.

Bayek Tedavi Sağlık Hizmetleri ve İşletmeciliği A.Ş., Penta Sağlık Hizmetleri A.Ş., Bayek Ağız ve Diş Sağlığı Hizmetleri ve İşletmeciliği A.Ş. (hepsi birlikte Bayındır Sağlık Grubu olarak anılacaktır) tarafından her türlü bilgilendirme, etkinlik, duyuru, anket, tanıtım, açılış, davet vb. hatırlatmaları ile diğer sair iletişim çalışmaları kapsamında tarafıma ticari elektronik ileti (arama, SMS, e-posta vb.) gönderilmesini kabul ediyorum.

Lütfen Üstteki Kutucuğu işaretleyiniz!

Hastanemizde kaydınız var ise direkt randevu alabilmek için tıklayınız