Rahim Ağzı Kanseri ve HPV Nedir? HPV Belirtileri Nelerdir, Nasıl Bulaşır?

HPV nedir?

Papillomaviridae ailesine ait, çift sarmallı DNA içeren ve yalnızca insanları enfekte eden virüslerdir. Literatürde tanımlanmış 200'den fazla HPV türü bulunur ve bunlar enfekte ettikleri bölgeye göre kutanöz (deri) veya mukozal (mukoza) olarak sınıflandırılır. Virüs, epitel hücrelerinin farklılaşma sürecini kullanarak çoğalır.

HPV nedenleri nelerdir?

HPV, dünya genelinde en yaygın olara cinsel yolla bulaşan enfeksiyondur. Cinsel olarak aktif olan hemen hemen tüm bireylerin yaşamlarının bir noktasında bu virüse yakalanacağı tahmin edilmektedir. En yüksek görülme sıklığı genellikle cinsel ilişkinin başladığı ilk 10 yılda, özellikle 15 ile 25 yaşları arasında ortaya çıkar. Birden fazla cinsel partneri olan veya yeni bir partnerle ilişkiye başlayan bireylerde risk daha yüksektir. Ayrıca HIV ile yaşayan bireylerde HPV enfeksiyonu çok daha yaygın görülmektedir.

HPV nasıl bulaşır?

HPV temel olarak deri-deri teması yoluyla bulaşır. Anogenital HPV enfeksiyonları genellikle vajinal veya anal cinsel temasla geçer; ancak tam bir birleşme (penetrasyon) şart değildir. Kutanöz tipler (el ve bacaklardaki siğiller) ise yakın kişisel temasla bulaşır. Ayrıca, nadir de olsa anneden bebeğe doğum kanalından geçiş sırasında bulaşma görülebilir. 

HPV belirtileri nelerdir?

Çoğu HPV enfeksiyonu belirti göstermez ve genellikle 12 ay içinde vücut tarafından kendiliğinden temizlenir. Ancak temizlenmeyen enfeksiyonlar şu klinik tablolara yol açabilir

• Siğiller: El ve ayaklarda yaygın siğiller (Tip 1, 2, 4), yüzde düz siğiller (Tip 3, 10) ve genital bölgede karnabahar benzeri yapılar (Tip  6,11)
• Solunum Yolu Papillomatozu: Nadiren çocuklarda ve yetişkinlerde gırtlakta siğil benzeri büyümeler.
• Prekanseröz Değişimler: Smear testi gibi sitolojik taramalarda saptanan rahim ağzı hücre değişiklikleri.

HPV testi nedir?

HPV testi, virüsün DNA'sını veya RNA'sını (E6/E7 onkoprotein ekspresyonu) tespit eden moleküler bir yöntemdir. Klinik uygulamada temel olarak şunlar için kullanılır:

• Rahim Ağzı Kanseri Taraması: Servikal ve vajinal sürüntü örnekleri üzerinde yapılır.
• Kanser Teşhisi: Orofaringeal kanser için biyopsi örnekleri veya anal kanser taraması için anal sürüntüler test edilebilir.

HPV kansere neden olur mu?

Evet, yaklaşık 15 adet HPV tipi "yüksek riskli" olarak sınıflandırılır ve kanserle doğrudan ilişkilidir.

Rahim Ağzı kanser vakalarının neredeyse tamamı HPV kaynaklıdır; HPV 16 ve 18 dünya genelindeki rahim ağzı kanseri vakalarının yüzde 71'inden sorumludur.

Diğer Kanserler HPV ayrıca anüs, penis, vulva, vajina ve orofarenks (ağız-boğaz) kanserlerine de neden olur.

HPV’den korunmak mümkün mü?

Tamamen korunmak zor olsa da risk şu yöntemlerle azaltılabilir:

• HPV aşısı, en etkili korunma yöntemidir.
• Düzenli tarama: Erken teşhis prekanseröz lezyonların kansere ilerlemesini önler.
• Prezervatif kullanımı: Düzenli kullanım riski azaltsa da virüs prezervatifin kaplamadığı cilt bölgelerinden de bulaşabileceği için tam koruma sağlamaz.

HPV aşısı nedir?

HPV aşısı, virüsün L1 proteininden üretilen ve enfeksiyona yol açmayan virüs benzeri parçacıklar (VLP) içerir.

HPV aşısı, özellikle cinsel aktivite başlamadan önce yapıldığında en etkilidir. Ergenler ve genç yetişkinler (hem erkek hem de kadın) için rutin olarak önerilir.

Aşı Tipleri: Dokuz suşlu(9-tipinin antijenini içeren) aşı, rahim ağzı kanserine en sık neden olan tiplerin yanı sıra genital siğillere neden olan tipleri de kapsar.

HPV aşısı neden önemlidir?

Aşı, bireyi sadece doğrudan korumakla kalmaz, aynı zamanda toplumdaki virüs yükünü azaltarak sürü bağışıklığı sağlar. Veriler, aşılama oranlarının yüksek olduğu bölgelerde HPV prevalansının, genital siğillerin ve rahim ağzı kanseri öncüsü lezyonların dramatik bir şekilde azaldığını göstermektedir. Örneğin, Amerika Birleşik Devletleri'nde aşılama sonrası genç kadınlarda aşı tipi HPV oranlarında yüzde 80'den fazla düşüş kaydedilmiştir.

Prof. Dr. Esra Aktepe Keskin 
Bayındır Söğütözü ve Kavaklıdere Hastaneleri Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı