Ağız içinin normal florasında bakteriler bulunmaktadır. Bakteriler tüm besinleri (şeker ve nişastayı) asitlere dönüştürürler. Bakteriler, asit, besin artıkları ve tükürük birleşerek diş üzerinde tutunan bir plak oluştururlar. Azı dişlerinin çiğneme yüzeyleri, dişlerle dişetinin birleşme alanları ve dolgu kenarları bu plağın en sık tutunduğu yüzeylerdir.

Bakteri plağının içindeki asitler mine yüzeyinin çözünmesine neden olur ve diş üzerinde oluklar, girintiler (kaviteler) açarlar. Dişin iç yapılarına ulaşacak kadar derinleşmeden önce kaviteler genellikle ağrısızdır. Çürük tedavi edilmediği ve dentin ile pulpaya ulaştığı takdirde sinirler ve kan damarcıkları ölür, diş apsesi oluşabilir.

Yemekten sonraki 20 dakika plak ve bakteri aktivasyonunun en yoğun olduğu zaman dilimidir. Şekerler ve nişastalı yiyecekler (karbonhidratlar) diş çürüğü riskini artırırlar. Yapılaşan besinler diş yüzeyi üzerinde kaldıkları için zararlıdırlar. Sık sık atıştırmak, diş yüzeyinin asitlerle temas süresini artırdığından çürük riskini artırır.

Diş çürüğünün erken dönemde tedavi edilmesi, ilerlemiş bir çürüğün tedavi edilmesinden hem daha kolay hem de maddi olarak daha ucuzdur. Çürüğün temizlenmesi esnasında ağrı hissedilmemesi için lokal anestezi uygulanabilir.

Bozuk ağız hijyeni nedeniyle diş üzerinde ve etrafında çoğalan bakterilerin diş dokusunun çözünmesine yol açmasıdır.

Ağız içinin normal florasında bulunan mikroorganizmalar, artık besinlerle birleştiğinde, diş üzerinde dental plak denilen ince, şeffaf yapışkan tabaka oluşur. İlk fazlarında plak diş fırçası ve diş ipi kullanımı ile kolaylıkla uzaklaştırılabilir. Uzaklaştırılamayan plak dişe sıkıca tutunur, içindeki bakteriler çoğalır, diş yapısını bozan asitler açığa çıkar, mine tabakası zaman içerisinde ortadan kalkar ve bakteriler diş yapısı içinde gittikçe daha derinlere ulaşır. Çürüğün ilerlediği alanlarda diş dokusu zayıflar ve çiğneme kuvvetleri ile kırılır, böylece kavite oluşur.

Diş hekiminin ağız içi muayenesi ve diş röntgen filimi yardımıyla tespit edilir. Arayüz çürüklerinin tespiti için ısırma grafileri alınır.

Dişlerin çiğneme yüzeyleri girintili çıkıntılı alanlar olduğu için besin ve mikroorganizmaların buralarda birikmesi de kolay olur. Bu nedenle azı dişlerinin çiğneme yüzeylerinde çürük oluşumu oldukça yaygındır. Ayrıca iki diş arasındaki kontakt yüzeyleri de çürük oluşumunun başlangıç alanlarındandır. Diğer çürük başlangıcı alanları, azı dişlerinin yan tarafına bakan yüzeylerindeki oluklar ve ön dişlerin iç yüzeylerindeki minik çukurcuklardır.

Hayır, alt kesiciler alt ve üst kaninler çürük oluşumunu diğerlerine göre daha az eğilimlidirler. Birinci büyük azı dişleri çürüklerden en fazla etkilenen dişlerdir. Ayrıca birinci büyük azı dişleri çocukların ağız hijyeninin iyi olmadığı yaşlarda ilk süren sürekli dişlerdir.

Dişin pulpa denilen bölümü sinir uçları ile kan damarcıkları içerir ve diş mine ile dentin tabakaları tarafından korunur. Mine seviyesindeki sığ çürük kaviteleri ve sığ dentin çürükleri genellikle ağrısızdır. Dentindeki çürük kavitesi derinleştikçe sıcak, soğuk, ekşi ve tatlı besinler ağrı yapmaya başlar. Çürük bir kez pulpa denilen kısıma ulaştığında ağrı tolere edilemez seviyeye ulaşır.

Büyük ölçüde, çünkü düzenli fırçalama çürüğe neden olan dental plak oluşumunu kontrol eder.

Yapışkan ve şekerli yiyecekler plak oluşumunun ve çürüklere neden olan mikroorganizmaların artmasına yol açarlar. Ağız hijyeninin iyi olmaması ve çiğneme yüzeylerindeki girintilerin derinliği gibi faktörlerle birleştiğinde çürük riskini artırır.

Evet, ancak çocuklara ve gençlere oranla daha seyrek. İleri yaşlarda dişetleri çekildiğinde kök yüzeyleri açığa çıkar, ağız hijyeni iyi olmadığında bu alanlarda plak ve besin birikimi olur.

Diş apsesi, dişteki infeksiyonun dişten etrafındaki kemiğe yayılması ile oluşur. Akut infeksiyonlar için antibiyotik kullanılması gerekir. Dişin tedavisi için kök kanal tedavisi uygulanır.

Her diş hekimi rutin dolguları yapabilir. Aşırı madde kayıplı ve infekte dişlerin tedavilerinin Endodonti konusunda uzmanlaşmış bir diş hekimi tarafından yapılması tercih edilebilir.

İyi yapılmış bir dolgu, hastanın ağız hijyeninin de iyi olması durumunda 20-25 yıl ya da daha fazla süre ile ağızda tutulabilir.

Gümüş, bakır, kalay gibi metaller civa ile karıştırılarak kavitenin içine kondanse edilebilen yarı katı bir form elde edilir. Diş hekimliğinde yüzyıldan fazla zamandır kulanılmaktadır.

Amalgam dolgu yerleştirildikten sonra ikinci bir seansta cilası yapılmalıdır, cilalandığında gümüşün parlaklığı ortaya çıkar.

Büyük amalgam dolgular veya eski dolgular, ağır çiğneme kuvvetleri altında zaman içinde kırılabilir.

Diş renginde dolgu materyalleri mevcuttur. Bu materyaller diş ile oldukça uyumlu ve estetik görünürler. Bu çeşit dolgu maddelerine genel olarak kompozit denmektedir.

Evet, dolgular sonradan zarar görebilir. Amalgam dolgular diş dokusuna bağlanmaz, ancak kompozit dolgular diş dokusuna bağlanarak tutunurlar. Her iki tip dolguda da diş ve dolgu arasında mikro düzeyde aralık kalması söz konusudur. Zamanla bu mikro aralıklardan dolgu altındaki alanlara besin ve mikroorganizmaların ulaşması sonucu yeni çürük meydana gelebilir. Bu nedenle dolguların etrafında hijyenin sağlanmasına özellikle dikkat edilmelidir.

Bazı kimyasal maddelere bağlı olarak diş dokusundan kayıp olmasıdır. Genellikle gastrik problemleri olan ve aşırı miktarda asitli içecekler tüketen kişilerde görülür.

Mekanik nedenlere bağlı olarak diş dokusundan kayıp olmasıdır. Sert bir fırça ile dişleri sertçe fırçalamak, iğne ısırmak gibi alışkanlıklar yol açabilir.

Normalde dişleri sıcak, soğuk, ekşi ve tatlı gibi dış etkilerden mine tabakası korur. Erozyon, abrazyon veya çürüğe bağlı olarak mine kaybedilmiş ise iç tabaka olan hassas dentin tabakası açığa çıkar. Dentinde uyaranları ileten sinir uçları bulunur ve bu nedenle hassasiyet hissedilir.

Erken dönemlerde, piyasada bulunabilen koruyucu ve hassasiyet giderici diş macunları yararlı olabilir. Yeterli etkinin sağlanabilmesi için uzun periyotlar süresince kullanılmaları gerekir. Eğer erozyon / abrazyon / çürük kavitesi mevcut ise dolgu yapılması gereklidir.